Nghiên Cứu Các Yếu Tố Tác Động Đến Việc Hoàn Thành Đúng Tiến Độ Của Các Dự Án Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Tại Huyện Châu Thành Tỉnh Kiên Giang

1. Thông tin Luận văn thạc sĩ

• Tên Luận văn: Nghiên cứu các yếu tố tác động đến việc hoàn thành đúng tiến độ của các dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Châu Thành tỉnh Kiên Giang
• Tác giả: Huỳnh Ca Ly
• Số trang: 68
• Năm: 2017
• Nơi xuất bản: TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành học: Quản lý kinh tế
• Từ khoá: Tiến độ dự án, Đầu tư xây dựng cơ bản, Kiểm soát chi, Yếu tố tác động, Châu Thành – Kiên Giang

2. Nội dung chính

Luận văn thạc sĩ của Huỳnh Ca Ly tập trung nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn thành đúng tiến độ của các dự án đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) tại huyện Châu Thành, tỉnh Kiên Giang. Đề tài được chọn xuất phát từ tầm quan trọng của chi đầu tư XDCB trong tổng chi Ngân sách Nhà nước (NSNN) đối với sự phát triển kinh tế – xã hội ở Việt Nam, cũng như những nỗ lực của chính phủ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý NSNN và kiểm soát chi. Kho bạc Nhà nước (KBNN) đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát các khoản chi, đảm bảo sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều hạn chế, tồn tại trong công tác quản lý và kiểm soát chi XDCB, điển hình là việc các chủ đầu tư/ban quản lý dự án chưa tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và công tác quản lý còn thụ động. Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là phân tích các yếu tố tác động đến khả năng hoàn thành đúng tiến độ của các dự án XDCB, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý dự án và kiểm soát chi NSNN tại địa phương. Để đạt được mục tiêu này, luận văn đặt ra các câu hỏi nghiên cứu cụ thể về đặc điểm vốn đầu tư, các yếu tố khác như ảnh hưởng thời tiết, sự trì hoãn của chủ đầu tư/chủ sở hữu, và mối quan hệ giữa chúng đến tiến độ dự án. Cơ sở lý thuyết của luận văn được xây dựng dựa trên các khái niệm về NSNN, chi NSNN, chi đầu tư XDCB, vốn đầu tư XDCB, và đặc biệt là kiểm soát chi đầu tư XDCB – một hoạt động kiểm tra hồ sơ nhằm đảm bảo các khoản chi từ NSNN được thực hiện đúng mục tiêu, chế độ, định mức và mang lại hiệu quả. Hoạt động này được thực hiện liên tục qua KBNN theo các nguyên tắc chặt chẽ được quy định bởi nhiều thông tư và nghị định liên quan, nhằm hạn chế lãng phí, thất thoát vốn và thúc đẩy tiến độ dự án.

Để thực hiện nghiên cứu, luận văn đã tổng quan nhiều nghiên cứu thực nghiệm trước đó về các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian và tiến độ của các dự án xây dựng trên thế giới và tại Việt Nam. Các công trình của Ahmadu và cộng sự (2015), Al Momani (2000), Choudhury (2009), Dursun and Stoy (2011, 2012), Le and Lee (2009), Le và cộng sự (2013), Love và cộng sự (2005) đã xác định nhiều yếu tố gây chậm trễ như thay đổi thiết kế, mâu thuẫn giữa các bên, chậm trễ thanh toán, ảnh hưởng thời tiết, năng lực nhà thầu, quản lý dự án kém, và các yếu tố kinh tế xã hội. Kế thừa từ các nghiên cứu này, luận văn sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu thứ cấp được thu thập từ hồ sơ chi tiết từng dự án và báo cáo thanh toán vốn đầu tư XDCB của KBNN Châu Thành – Kiên Giang trong giai đoạn từ năm 2013 đến ngày 15/10/2017. Các phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả và mô hình hồi quy tuyến tính OLS cùng mô hình hồi quy Tobit được thực hiện trên phần mềm Stata 12.0. Luận văn sử dụng hai biến phụ thuộc chính để đo lường tiến độ dự án: “số ngày chênh lệch giữa thời gian hoàn thành thực tế và thời gian theo kế hoạch” (là biến liên tục, có thể âm hoặc dương, dùng cho OLS) và “số ngày trễ hạn so với kế hoạch của dự án” (là biến bị chặn ở 0, dùng cho Tobit). Các biến giải thích bao gồm năm bắt đầu dự án, phát sinh vốn, tổng mức đầu tư, diện tích giải tỏa, diện tích xây dựng (cả dạng tuyến tính và bình phương để kiểm tra mối quan hệ phi tuyến), kinh nghiệm và quy mô nhà thầu, tình trạng chủ đầu tư trì hoãn thanh toán, chủ sở hữu chậm trễ phê duyệt tài liệu thiết kế, và ảnh hưởng của thời tiết. Việc lựa chọn hai mô hình hồi quy khác nhau cho phép phân tích toàn diện hơn về tác động của các yếu tố khi biến phụ thuộc có đặc tính khác nhau.

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm tại huyện Châu Thành, Kiên Giang trong giai đoạn 2013-2017 cho thấy KBNN đã kiểm soát một tổng số tiền đáng kể (296,054 tỷ đồng) cho các dự án XDCB, với số lượng dự án trung bình hàng năm khoảng trên 90 dự án và tỷ lệ giải ngân vốn trung bình đạt 81.48%. Tuy nhiên, tình trạng chậm tiến độ vẫn là một vấn đề. Phân tích hồi quy tuyến tính OLS cho biến phụ thuộc “số ngày chênh lệch” đã chỉ ra rằng các yếu tố như diện tích giải tỏa, sự trì hoãn thanh toán của chủ đầu tư, sự chậm trễ phê duyệt tài liệu thiết kế của chủ sở hữu, và quy mô nhà thầu không có tác động đáng kể đến sự chênh lệch này. Ngược lại, phát sinh vốn dự án có tác động dương đáng kể, nghĩa là việc tăng vốn phát sinh thêm 1 tỷ đồng sẽ kéo dài thời gian hoàn thành dự án thêm 18,626 ngày. Tổng mức đầu tư dự án lại có tác động âm đáng kể, cho thấy nếu tổng mức đầu tư tăng 1 tỷ đồng, thời gian hoàn thành dự án sẽ được rút ngắn 15,726 ngày. Diện tích xây dựng dự án cho thấy mối quan hệ phi tuyến tính: với các dự án có diện tích xây dựng dưới 386 m2, việc tăng diện tích giúp rút ngắn thời gian, nhưng khi diện tích vượt quá ngưỡng này, việc tăng diện tích lại làm kéo dài thời gian hoàn thành. Một phát hiện đáng chú ý là ảnh hưởng của thời tiết lại có tác động âm, tức là khi dự án bị ảnh hưởng bởi thời tiết, thời gian hoàn thành dự án lại được rút ngắn 30,106 ngày so với kế hoạch – đây là một kết quả có thể cần được giải thích sâu hơn trong bối cảnh cụ thể của địa phương.

Mô hình hồi quy Tobit, được sử dụng để phân tích biến “số ngày trễ hạn”, cũng cho ra những kết quả tương tự đối với nhiều yếu tố. Phát sinh vốn dự án, diện tích giải tỏa, sự trì hoãn của chủ đầu tư, sự chậm trễ của chủ sở hữu trong phê duyệt tài liệu thiết kế và quy mô nhà thầu tiếp tục được xác định là không có tác động đáng kể đến số ngày trễ hạn. Tương tự như OLS, tổng mức đầu tư dự án có tác động âm đáng kể, rút ngắn 13,055 ngày trễ hạn khi mức đầu tư tăng 1 tỷ đồng. Diện tích xây dựng cũng thể hiện mối quan hệ phi tuyến tính với số ngày trễ hạn, với ngưỡng chuyển đổi tương tự OLS (khoảng 413 m2), nơi mà việc tăng diện tích ban đầu giảm trễ hạn nhưng sau đó lại làm tăng trễ hạn. Đặc biệt, ảnh hưởng của thời tiết cũng cho thấy tác động âm đáng kể, rút ngắn 57,342 ngày trễ hạn khi có ảnh hưởng thời tiết – điều này củng cố tính nhất quán của kết quả từ cả hai mô hình. Sự nhất quán này cho thấy các yếu tố như tổng mức đầu tư, diện tích xây dựng và ảnh hưởng thời tiết là những nhân tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến tiến độ các dự án XDCB tại Châu Thành, Kiên Giang trong giai đoạn nghiên cứu, trong khi các yếu tố thường được cho là nguyên nhân chính gây chậm trễ như trì hoãn thanh toán hay chậm phê duyệt lại không thể hiện tác động rõ ràng trong dữ liệu này.

Từ những kết quả phân tích trên, luận văn đưa ra một số kết luận chính và các gợi ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm soát chi XDCB tại huyện Châu Thành. Các yếu tố như tổng mức đầu tư dự án, diện tích xây dựng (với tác động phi tuyến), và đặc biệt là ảnh hưởng của thời tiết (với tác động rút ngắn thời gian hoàn thành dự án theo kết quả nghiên cứu) được xác định có ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ. Ngược lại, các yếu tố như phát sinh vốn, diện tích giải tỏa, sự trì hoãn thanh toán của chủ đầu tư, chậm trễ phê duyệt của chủ sở hữu và quy mô nhà thầu lại không cho thấy tác động rõ rệt trong bối cảnh nghiên cứu. Dựa trên những kết quả này, luận văn gợi ý một số chính sách quan trọng. Thứ nhất, cần nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ kiểm soát chi XDCB, bao gồm cả năng lực lãnh đạo và chuyên môn, để đảm bảo hiệu quả và ngăn ngừa thất thoát lãng phí. Thứ hai, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đảm bảo minh bạch, đơn giản hóa và rõ ràng hóa quy trình kiểm soát chi, đồng thời công khai hóa các quy định để các bên liên quan dễ dàng nắm bắt và phối hợp. Thứ ba, hoàn thiện và cập nhật hệ thống pháp luật, các định mức chi để chúng thực sự cụ thể, khoa học và kịp thời, làm cơ sở vững chắc cho công tác kiểm soát. Thứ tư, cần có sự phân định rõ ràng trách nhiệm và quyền hạn giữa các cơ quan, cấp chính quyền liên quan trong việc quản lý kiểm soát chi NSNN. Cuối cùng, luận văn đề xuất Ủy ban Nhân dân huyện nên yêu cầu các chủ đầu tư báo cáo tiến độ định kỳ để kịp thời tháo gỡ khó khăn, đồng thời tăng cường lựa chọn nhà thầu có năng lực và xem xét cắt giảm vốn đối với các dự án kém hiệu quả. KBNN cũng cần tiếp tục triển khai mô hình “một cửa” và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả hoạt động. Luận văn cũng thừa nhận những hạn chế về phạm vi nghiên cứu chỉ ở huyện Châu Thành và gợi ý mở rộng phạm vi cũng như điều tra sâu hơn về các nguyên nhân chậm trễ trong các nghiên cứu tiếp theo.