Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Tới Năng Lực Cạnh Tranh Của Doanh Nghiệp Kinh Doanh Cà Phê Trên Địa Bàn Tỉnh Đắk Lắk

1. Thông tin Luận văn thạc sĩ

• Tên Luận văn: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• Tác giả: Nguyễn Văn Đạt
• Số trang: 306
• Năm: 2017
• Nơi xuất bản: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành học: Quản trị kinh doanh
• Từ khoá: Năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp kinh doanh cà phê, yếu tố ảnh hưởng, Đắk Lắk, quản trị, marketing, văn hóa doanh nghiệp, thể chế chính sách, nguồn nhân lực, tài chính, sản xuất công nghệ, thương hiệu, tranh chấp thương mại.

2. Nội dung chính

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực và thế giới ngày càng sâu rộng, cạnh tranh đã trở thành một quy luật khách quan và động lực thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế thị trường. Việt Nam nói chung và các địa phương nói riêng cần phải thích nghi và nâng cao năng lực cạnh tranh để tồn tại và phát triển bền vững, tránh những tác động tiêu cực của toàn cầu hóa. Tỉnh Đắk Lắk, với vai trò là thủ phủ cà phê của Việt Nam và trung tâm của vùng Tây Nguyên, có ngành cà phê đóng góp không nhỏ vào sự phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, so với các đối thủ cạnh tranh quốc tế như Ấn Độ, Brazil hay Indonesia, năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk vẫn còn thấp. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu và xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp này, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao lợi nhuận bền vững và đẩy mạnh quá trình hội nhập. Luận án này đặt mục tiêu xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đó, đồng thời đưa ra các hàm ý quản trị thiết thực. Để làm sáng tỏ vấn đề, nghiên cứu tập trung vào các câu hỏi chính: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê được phản ánh qua những yếu tố nào? Những yếu tố nào tác động mạnh mẽ nhất đến năng lực cạnh tranh của họ tại Đắk Lắk? Và cần có những hàm ý quản trị nào để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hiện nay?

Luận án được xây dựng trên nền tảng lý thuyết vững chắc, tổng hợp các quan điểm về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh từ truyền thống đến hiện đại, bao gồm lý thuyết dựa trên nguồn lực, năng lực, chuỗi giá trị, định hướng thị trường và trường phái kinh tế học tổ chức. Trên cơ sở các lý thuyết này, tác giả đề xuất định nghĩa năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê là khả năng thỏa mãn tốt nhất nhu cầu khách hàng để thu lợi nhuận cao hơn, thông qua khai thác hiệu quả thực lực bên trong và lợi thế bên ngoài nhằm tạo ra sản phẩm cà phê chất lượng, hấp dẫn người tiêu dùng, từ đó cải thiện vị thế so với đối thủ cạnh tranh trên thị trường. Về phương pháp, luận án sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu định tính và định lượng. Giai đoạn định tính bao gồm thảo luận nhóm và phỏng vấn chuyên gia (21 chuyên gia từ các trường đại học, sở ban ngành và doanh nghiệp cà phê tại Đắk Lắk) để khám phá, điều chỉnh và xác nhận các yếu tố ảnh hưởng và các biến quan sát. Giai đoạn định lượng tiến hành khảo sát sơ bộ (135 phiếu) và chính thức (350 phiếu, 285 hợp lệ) các giám đốc doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk, sau đó xử lý dữ liệu bằng phần mềm SPSS 19.0 để kiểm định độ tin cậy (Cronbach’s Alpha) và giá trị (EFA) của thang đo, cũng như phân tích hồi quy bội để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố. Mô hình nghiên cứu cuối cùng được đề xuất bao gồm 9 yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk.

Kết quả nghiên cứu định lượng đã khẳng định tính phù hợp và độ tin cậy cao của các thang đo. Phân tích hồi quy bội cho thấy mô hình có khả năng giải thích 62,9% sự biến thiên của năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh cà phê, với giá trị F-test là 36,427 và Sig. = 0,000, chứng tỏ mô hình là phù hợp và có ý nghĩa thống kê. Tất cả 9 yếu tố được đề xuất đều có ảnh hưởng dương và có ý nghĩa thống kê đến năng lực cạnh tranh tổng thể của doanh nghiệp. Các yếu tố này, xếp theo mức độ ảnh hưởng từ mạnh nhất đến yếu nhất, bao gồm: Năng lực Marketing (hệ số beta chuẩn hóa = 0,683), Yếu tố Văn hóa doanh nghiệp (0,642), Yếu tố Thể chế và chính sách (0,631), Năng lực Quản trị (0,597), Năng lực cạnh tranh Thương hiệu (0,582), Năng lực Sản xuất và công nghệ (0,567), Năng lực xử lý Tranh chấp thương mại (0,509), Năng lực Tài chính (0,481) và Yếu tố Năng lực nguồn nhân lực địa phương (0,413). Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng không có sự khác biệt đáng kể trong đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh theo giới tính, độ tuổi, trình độ chuyên môn hay thâm niên công tác của các giám đốc doanh nghiệp. Những phát hiện này cung cấp cơ sở thực tiễn vững chắc cho việc đề xuất các hàm ý quản trị sau này.

Từ những kết quả phân tích, luận án đề xuất các hàm ý quản trị toàn diện, hướng đến cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Đối với các doanh nghiệp kinh doanh cà phê tại Đắk Lắk, cần tập trung vào: phát triển chiến lược Marketing toàn diện (sản phẩm, thị trường, xúc tiến thương mại, hệ thống phân phối hiện đại); xây dựng văn hóa doanh nghiệp vững mạnh, tạo sự gắn kết và tinh thần làm việc cởi mở; nâng cao năng lực quản trị (kiến thức chuyên môn, kỹ năng kinh doanh quốc tế, tư duy chiến lược); xây dựng và bảo vệ thương hiệu cà phê Đắk Lắk thông qua chất lượng, bao bì và quảng bá; tối ưu hóa năng lực sản xuất và công nghệ (giảm chi phí, đổi mới thiết bị, đa dạng hóa sản phẩm chế biến sâu); tăng cường hiểu biết pháp luật và thông lệ thương mại quốc tế để xử lý tranh chấp; và quản lý tài chính hiệu quả, đảm bảo dòng vốn linh hoạt. Dưới góc độ quản lý nhà nước, cần có sự hỗ trợ về cơ chế chính sách (rà soát quy hoạch đất đai, chính sách hỗ trợ sản xuất bền vững, bảo hiểm giá, cải cách thủ tục hành chính); đầu tư cơ sở hạ tầng (giao thông, thủy lợi, kho bãi); và phát triển nguồn nhân lực địa phương (đào tạo, thu hút nhân tài, liên kết với các viện nghiên cứu). Mặc dù có những đóng góp quan trọng, nghiên cứu còn hạn chế về phạm vi địa lý và số lượng yếu tố được phân tích, mở ra hướng cho các nghiên cứu tiếp theo với phạm vi rộng hơn và sâu sắc hơn về các yếu tố tác động.