Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Chọn Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh Của Học Sinh Trung Học Phổ Thông

1. Thông tin Luận văn thạc sĩ

• Tên Luận văn: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• Tác giả: NGUYỄN THỊ KIM CHI
• Số trang: 181
• Năm: 2017
• Nơi xuất bản: Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành học: Quản trị kinh doanh (Thạc sĩ Điều hành cao cấp)
• Từ khoá: Ý định chọn trường đại học, nhân tố ảnh hưởng, học sinh THPT, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH), TRA, TPB.

2. Nội dung chính

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào thị trường thế giới, thị trường lao động trở nên cạnh tranh gay gắt, đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng nguồn nhân lực. Điều này khiến cho việc lựa chọn một trường đại học phù hợp và ngành học có triển vọng trở thành ưu tiên hàng đầu, đồng thời là nỗi băn khoăn lớn đối với học sinh trung học phổ thông (THPT). Thực trạng đáng báo động là có tới 20% sinh viên ra trường gặp khó khăn trong việc tìm việc làm phù hợp, hoặc phải chuyển đổi ngành nghề, làm những công việc thấp hơn trình độ được đào tạo. Vấn đề càng trầm trọng hơn khi nhiều học sinh chọn trường, chọn ngành một cách chủ quan, thiếu cân nhắc, dẫn đến tình trạng bỏ học giữa chừng, thất nghiệp sau khi tốt nghiệp, hoặc làm việc không đúng chuyên ngành. Luận văn này được thực hiện nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chọn Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) của học sinh THPT, từ đó đề xuất các kiến nghị giúp UEH thu hút thí sinh cả về số lượng và chất lượng. Nghiên cứu dựa trên cơ sở lý thuyết hành động hợp lý (TRA) và lý thuyết hành vi dự định (TPB), hai lý thuyết nền tảng trong lĩnh vực tâm lý xã hội để giải thích hành vi con người. TRA tập trung vào thái độ và chuẩn chủ quan ảnh hưởng đến ý định hành vi, trong khi TPB mở rộng thêm yếu tố nhận thức kiểm soát hành vi, cho rằng ý định hành vi là kết quả của sự kết hợp ba yếu tố: thái độ đối với hành vi, chuẩn chủ quan và nhận thức kiểm soát hành vi. Các nghiên cứu trước đây trên thế giới và tại Việt Nam cũng đã chỉ ra nhiều yếu tố có tác động đến quyết định chọn trường đại học của sinh viên, bao gồm vị trí, danh tiếng, cơ sở vật chất, ảnh hưởng từ gia đình, bạn bè, khả năng tài chính và chương trình đào tạo. Những lý thuyết và kết quả nghiên cứu này là nền tảng vững chắc để tác giả xây dựng khung phân tích và mô hình nghiên cứu cho luận văn.

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận văn sử dụng kết hợp cả phương pháp định tính và định lượng. Giai đoạn nghiên cứu định tính sơ bộ bao gồm phỏng vấn các chuyên viên đang công tác tại phòng Quản lý đào tạo – Công tác sinh viên của UEH, là những người có kinh nghiệm tư vấn tuyển sinh, cùng với các buổi thảo luận nhóm với học sinh lớp 12. Mục đích của giai đoạn này là khám phá và điều chỉnh các yếu tố ảnh hưởng, đồng thời hoàn thiện bản câu hỏi khảo sát. Dựa trên khung phân tích đề xuất từ lý thuyết và kết quả thảo luận nhóm, các yếu tố ban đầu được xác định bao gồm động cơ cá nhân, tự tin vào bản thân, ảnh hưởng của gia đình, ảnh hưởng của bạn bè, khả năng tài chính, ảnh hưởng của giáo viên THPT, uy tín của trường, cơ sở vật chất, vị trí địa lý, chương trình đào tạo, thông tin về trường, cơ hội nghề nghiệp và các đặc tính kinh tế – xã hội. Sau đó, nghiên cứu định lượng được tiến hành thông qua khảo sát 424 học sinh lớp 12 tại các trường THPT. Dữ liệu thu thập được kiểm định độ tin cậy bằng hệ số Cronbach’s Alpha. Kết quả cho thấy yếu tố “Khả năng tài chính” có độ tin cậy thấp và đã bị loại khỏi mô hình. Tiếp theo, phân tích nhân tố khám phá (EFA) được sử dụng để xác định và nhóm các yếu tố có liên quan thành các nhân tố tổng quát. Cuối cùng, mô hình hồi quy tuyến tính OLS được áp dụng để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu và xác định mức độ tác động của các yếu tố đã nhóm đến ý định chọn UEH.

Kết quả phân tích định lượng sau khi kiểm định thang đo và phân tích EFA đã thu gọn 12 yếu tố ban đầu thành 8 nhóm nhân tố chính có độ tin cậy và giá trị phân biệt. Tám nhóm này được đặt tên là: Môi trường UEH (bao gồm cơ sở vật chất, uy tín, chương trình đào tạo, vị trí), Ảnh hưởng của gia đình, Thông tin về trường, Ảnh hưởng của bạn bè, Tự tin bản thân, Ảnh hưởng của giáo viên THPT, Động cơ cá nhân và Nhu cầu tôn trọng (gồm sự nâng cao lòng tự trọng và tự hào). Mô hình hồi quy OLS sau đó được thực hiện để đánh giá mối quan hệ giữa các nhóm nhân tố này và ý định chọn UEH. Kết quả cho thấy mô hình giải thích được 35% sự biến thiên của ý định chọn trường. Sáu trong tám yếu tố đã được chứng minh có ý nghĩa thống kê và ảnh hưởng tích cực đến ý định chọn UEH, bao gồm: Môi trường UEH, Ảnh hưởng của gia đình, Thông tin về trường, Tự tin vào bản thân, Động cơ cá nhân và Nhu cầu tôn trọng. Trong đó, yếu tố “Môi trường UEH” có tác động mạnh mẽ nhất đến ý định chọn trường của học sinh THPT, khẳng định rằng chất lượng tổng thể của môi trường học tập, uy tín và chương trình đào tạo của trường đóng vai trò quyết định. Yếu tố “Ảnh hưởng của gia đình” có tác động yếu nhất nhưng vẫn có ý nghĩa thống kê. Đáng chú ý, hai yếu tố “Ảnh hưởng của bạn bè” và “Ảnh hưởng của giáo viên THPT” không có ý nghĩa thống kê trong mô hình này, cho thấy tác động trực tiếp của chúng có thể không đáng kể hoặc bị chi phối bởi các yếu tố khác trong bối cảnh nghiên cứu.

Dựa trên những phát hiện quan trọng này, luận văn đưa ra nhiều kiến nghị cụ thể nhằm giúp Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh nâng cao sức hấp dẫn và thu hút thí sinh tiềm năng. Về yếu tố “Môi trường UEH”, trường cần tiếp tục đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, đặc biệt là thư viện và phòng học hiện đại, đa chức năng để phục vụ tốt nhất cho việc dạy và học. Cần tăng cường các chương trình hỗ trợ định hướng nghề nghiệp và tư vấn việc làm, cũng như quảng bá mạnh mẽ hơn về tỷ lệ sinh viên có việc làm và những gương mặt cựu sinh viên thành đạt. Đối với chương trình đào tạo, UEH nên tiếp tục cập nhật theo xu hướng quốc tế, nhấn mạnh các môn học hấp dẫn và tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa mang tính thực tế, hợp tác với doanh nghiệp để nâng cao kỹ năng cho sinh viên. Vị trí thuận lợi của trường cũng cần được truyền thông rõ ràng hơn, kèm theo thông tin về ký túc xá và các tuyến giao thông công cộng. Về “Thông tin về trường”, UEH cần tối ưu hóa cổng thông tin tuyển sinh, tổ chức nhiều buổi workshop, nói chuyện chuyên đề và chương trình giao lưu với học sinh THPT. Đặc biệt, nên tận dụng kênh truyền thông từ sinh viên hiện tại và cựu sinh viên để tăng tính thuyết phục. Đối với “Ảnh hưởng của gia đình”, trường có thể tổ chức các buổi hội thảo riêng cho phụ huynh để cung cấp thông tin, giải đáp thắc mắc và xây dựng niềm tin. Cuối cùng, để củng cố “Động cơ cá nhân”, “Tự tin bản thân” và “Nhu cầu tôn trọng”, UEH nên tổ chức các buổi chuyên đề phát triển kỹ năng cá nhân, xác định mục tiêu và định hướng nghề nghiệp, giúp học sinh nhận thức rõ giá trị của việc học tập tại một trường uy tín như UEH. Mặc dù nghiên cứu có những hạn chế như dữ liệu về yếu tố kinh tế – xã hội chưa đầy đủ và sự đa dạng của mẫu chưa cao, nhưng đây là tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo để khám phá sâu hơn về vai trò của bạn bè, giáo viên THPT và làm rõ yếu tố “Nhu cầu tôn trọng”.