Vai Trò Của Gia Đình Đối Với Hành Vi Quan Hệ Tình Dục Trước Hôn Nhân Nghiên Cứu Tại Tp. Hồ Chí Minh

1. Thông tin Luận văn thạc sĩ

• Tên Luận văn: Vai trò của gia đình đối với hành vi quan hệ tình dục trước hôn nhân – nghiên cứu tại Tp Hồ Chí Minh
• Tác giả: Lê Thị Bích Ngọc
• Số trang: 105
• Năm: 2017
• Nơi xuất bản: TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành học: Kinh tế và Quản trị Lĩnh vực Sức khỏe
• Từ khoá: Quan hệ tình dục trước hôn nhân, vai trò gia đình, hành vi tình dục, yếu tố tác động, Thành phố Hồ Chí Minh, phụ nữ trẻ.

2. Nội dung chính

Luận văn nghiên cứu về vai trò của gia đình đối với hành vi quan hệ tình dục trước hôn nhân (QHTDTHN) tại TP. Hồ Chí Minh, xuất phát từ bối cảnh văn hóa Việt Nam truyền thống coi trọng trinh tiết và cấm kỵ tình dục trước hôn nhân, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Phật giáo và Khổng giáo. Tuy nhiên, dưới tác động của chính sách mở cửa, đô thị hóa, hội nhập quốc tế và sự phát triển của truyền thông, internet, quan điểm về tình dục, đặc biệt trong giới trẻ, đã trở nên cởi mở và hiện đại hơn. Tỷ lệ QHTDTHN và tuổi quan hệ tình dục lần đầu đã có xu hướng tăng và giảm đáng kể qua các năm. Điều này đặt ra những tranh luận về mặt đạo đức (quan niệm truyền thống về sự thiêng liêng của tình dục, sự chung thủy, hay quan điểm hiện đại về quyền tự quyết cá nhân, “sống thử” để kiểm tra sự hòa hợp) và những hệ lụy về sức khỏe sinh sản (mang thai ngoài ý muốn, bệnh lây qua đường tình dục, phá thai không an toàn, trầm cảm). Mặc dù QHTDTHN không nên là một điều cấm kỵ vì đó là quyền con người, nhưng việc lựa chọn hành vi này phụ thuộc vào quan điểm và kiến thức của mỗi cá nhân, trong đó an toàn và sự đồng thuận là yếu tố cốt lõi. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi QHTDTHN ở nữ giới từ 18 tuổi trở lên tại TP. Hồ Chí Minh, đặc biệt là vai trò của các yếu tố gia đình như trình độ học vấn, nghề nghiệp của cha mẹ, tình trạng sống chung với cha mẹ, từ đó đề xuất các chính sách phù hợp cho các nhà chức trách và phụ huynh.

Để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu, luận văn đã tổng quan nhiều lý thuyết và nghiên cứu liên quan về hành vi tình dục nói chung và QHTDTHN nói riêng. Các lý thuyết chung về hành vi tình dục nhấn mạnh vai trò của gia đình, bạn bè và xã hội trong việc hình thành nhân cách và thái độ tình dục. Tiêu biểu có lý thuyết tự chủ của Reiss (1967) và Hậu quả tương đối của Christiansen (1969) tập trung vào ảnh hưởng của thái độ cha mẹ và bạn bè. Các mô hình của Berscheid và Walster (1974), Rook và Hammen (1977) mở rộng thêm các yếu tố về mức độ thân mật của mối quan hệ và hoàn cảnh hẹn hò. Lý thuyết gắn bó của Bowlby (1969-1980) giải thích hành vi tình dục chịu ảnh hưởng từ kinh nghiệm về sự thân mật từ người chăm sóc chính thời thơ ấu. Tổng hợp của Clayton và Bokmeier (1980) chỉ ra ba lý thuyết chính: Nhóm tham chiếu, Xã hội hóa và Sự nhất quán thái độ-hành vi. Mô hình phát triển mối quan hệ lãng mạn sớm của Bryant và Conger (2002) phác thảo ảnh hưởng từ gia đình, tương tác xã hội và nhân sinh quan. Đặc biệt, mô hình của Hofferth (1987) là toàn diện nhất, kết hợp yếu tố sinh học và tâm lý xã hội (văn hóa, gia đình, bạn bè) hình thành nhân cách, sau đó được điều chỉnh bởi các yếu tố hoàn cảnh và cơ hội. Bên cạnh đó, một số nhà xã hội học như Beeghley và Sellers (1986) phân tích QHTDTHN như một hiện tượng do sự thay đổi cấu trúc xã hội (thời gian trưởng thành sinh lý dài hơn, phổ biến hóa vấn đề tình dục, quyền tự chủ cao hơn của người trẻ, an toàn tình dục, quan điểm xã hội thoáng hơn), trong khi các lý thuyết khác như Lý thuyết hành vi sai trái (Jesser, 1973) hay Lý thuyết kiểm soát xã hội (Hirschi, 1969) xem QHTDTHN như một hành vi lệch chuẩn, dù bị chỉ trích vì tính chuẩn tắc của khái niệm. Các nghiên cứu thực nghiệm đã sử dụng nhiều phương pháp kinh tế lượng như hồi quy Logistic, Multinomial Logit để phân tích các yếu tố như tuổi, giới tính, học vấn, thu nhập, tôn giáo, môi trường gia đình, vốn xã hội, tiếp xúc truyền thông, thái độ và kiến thức về tình dục an toàn.

Luận văn sử dụng dữ liệu từ “Khảo sát phụ nữ về học vấn, nghề nghiệp và hôn nhân gia đình” được tiến hành năm 2016 tại TP. Hồ Chí Minh với 601 phụ nữ từ 18 tuổi trở lên. Tuy nhiên, chỉ có 369 quan sát được sử dụng để phân tích về hành vi QHTDTHN. Phương pháp chính được áp dụng là hồi quy Logit, phù hợp với biến phụ thuộc nhị phân “có” hoặc “không” QHTDTHN. Biến phụ thuộc được định nghĩa dựa trên câu trả lời về việc lần đầu tiên quan hệ tình dục là trước hay sau khi kết hôn lần đầu. Các biến độc lập được lựa chọn bao gồm thông tin cá nhân (tuổi, trình độ học vấn, thu nhập, nơi sinh sống năm 16 tuổi, tần suất làm việc nhà), thông tin về tín ngưỡng (tôn giáo, mức độ sùng đạo, có bàn thờ tổ tiên), và các yếu tố gia đình (tình trạng sống chung với cha mẹ, trình độ học vấn và nghề nghiệp của cha mẹ). Nghiên cứu thừa nhận hạn chế về dữ liệu khi không thể đưa vào các yếu tố quan trọng khác như vốn xã hội, sử dụng chất kích thích, tiếp xúc nội dung khiêu dâm, mức độ kiểm soát của cha mẹ, thái độ về QHTDTHN, và kiến thức về bệnh lây truyền qua đường tình dục/biện pháp tránh thai do giới hạn của khảo sát gốc. Trong quá trình xây dựng mô hình, kiểm tra đa cộng tuyến cho thấy sự tương quan giữa biến nghề nghiệp và tuổi, dẫn đến việc phải chạy lại mô hình hồi quy không bao gồm biến tuổi để đảm bảo kết quả chính xác hơn.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng thái độ của người Việt về QHTDTHN ngày càng thoáng, với 36.86% người tham gia khảo sát có QHTDTHN. Hành vi QHTDTHN có xu hướng gia tăng ở nhóm có trình độ học vấn Cao đẳng và Đại học, có thể do sự độc lập trong cuộc sống, cơ hội tiếp xúc với bạn khác giới nhiều hơn và hiểu biết về tình dục an toàn. Thu nhập cá nhân cao hơn cũng tương quan thuận với xác suất QHTDTHN. Về yếu tố gia đình, trình độ học vấn của mẹ càng cao thì xu hướng QHTDTHN của con càng giảm, cho thấy vai trò của mẹ trong việc định hướng giá trị truyền thống và kỳ vọng về hôn nhân. Ngược lại, trình độ học vấn của cha càng cao lại có xu hướng làm tăng hành vi QHTDTHN, có thể phản ánh quan điểm cởi mở hơn và ít kiểm soát nghiêm ngặt hơn của cha đối với con cái. Tình trạng sống chung với cha mẹ có xu hướng giảm QHTDTHN, dù không có ý nghĩa thống kê trong mô hình này. Về tôn giáo, người theo đạo Phật ít có khả năng QHTDTHN hơn, phù hợp với ảnh hưởng của văn hóa phương Đông và giá trị truyền thống. Mức độ thường xuyên đến các nơi tín ngưỡng cũng cho thấy sự phức tạp: đến mỗi tháng một lần lại tăng xác suất, trong khi đến mỗi tuần một lần lại giảm. Một phát hiện đáng chú ý là nhóm người làm việc nhà thường xuyên (hàng tuần, hàng ngày) có xác suất QHTDTHN cao hơn. Từ những kết quả này, luận văn đưa ra hàm ý chính sách về sự cần thiết của giáo dục sức khỏe tình dục toàn diện, không chỉ giới hạn trong nhà trường mà còn là trách nhiệm của gia đình và xã hội. Cần thay đổi phương pháp giáo dục từ cấm đoán cổ hủ sang trang bị kiến thức và kỹ năng cho giới trẻ để đưa ra các quyết định có trách nhiệm và an toàn về hành vi tình dục. Tuy nhiên, nghiên cứu còn một số hạn chế do nguồn dữ liệu thu thập không tối ưu và thiếu một số biến quan trọng, ảnh hưởng đến tính toàn diện của phân tích.