Nghiên Cứu Tác Động Của Các Yếu Tố Kinh Tế Vĩ Mô Và Tính Chu Kỳ Của Tăng Trưởng Kinh Tế Lên Biến Động Giá Vàng Tại Việt Nam

1. Thông tin Luận văn thạc sĩ

• Tên Luận văn: NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ VÀ TÍNH CHU KỲ CỦA TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ LÊN BIẾN ĐỘNG GIÁ VÀNG TẠI VIỆT NAM
• Tác giả: PHẠM THỊ TRÀ GIANG
• Số trang: 79
• Năm: 2017
• Nơi xuất bản: TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• Chuyên ngành học: Tài chính – Ngân hàng
• Từ khoá: Giá vàng, output gap, tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế, mô hình ngưỡng bất đối xứng.

2. Nội dung chính

Luận văn “Nghiên cứu tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô và tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế lên biến động giá vàng tại Việt Nam” được thực hiện bởi Phạm Thị Trà Giang vào năm 2017, xuất phát từ thực tiễn đặc thù của thị trường vàng Việt Nam và khoảng trống trong nghiên cứu khoa học. Lịch sử lâu đời của việc tích trữ và giao dịch vàng trong dân chúng, cùng với các giai đoạn “vàng hóa” nền kinh tế và những nỗ lực kiểm soát chặt chẽ của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thông qua các chính sách như Nghị định 24/2012/NĐ-CP, đã tạo nên một thị trường vàng đầy phức tạp và nhạy cảm. Giá vàng trong nước biến động dưới tác động của cả yếu tố quốc tế (giá vàng thế giới, giá trị USD, các cuộc khủng hoảng) và yếu tố kinh tế vĩ mô trong nước (tỷ giá, lạm phát, cung cầu). Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về các yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến giá vàng tại Việt Nam, song hầu hết các công trình trước đây chưa đi sâu vào phân tích vai trò của tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế – một biến số quan trọng thường được xem xét trong các nền kinh tế phát triển – và tác động bất đối xứng tiềm ẩn của nó lên biến động giá vàng. Vì vậy, mục tiêu chính của luận văn này là phân tích một cách toàn diện tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô truyền thống cùng với tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế, thông qua biến output gap, lên giá vàng tại thị trường Việt Nam.

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, tác giả đã xây dựng một nền tảng lý thuyết và thực nghiệm vững chắc, bắt đầu bằng việc khẳng định các vai trò cơ bản của vàng trong nền kinh tế: là tài sản phòng ngừa rủi ro lạm phát, là công cụ trú ẩn an toàn đối với tiền tệ và thị trường chứng khoán, cũng như là thành phần quan trọng trong đa dạng hóa danh mục đầu tư. Các yếu tố kinh tế vĩ mô được xem xét bao gồm tỷ giá USD/VND, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), chỉ số thị trường chứng khoán VNIndex, giá vàng thế giới và giá dầu thế giới. Đối với mối quan hệ giữa các yếu tố này và giá vàng, luận văn kỳ vọng giá vàng thế giới có tác động cùng chiều mạnh mẽ, lạm phát (CPI) và giá dầu thế giới có tác động cùng chiều, trong khi VNIndex có tác động ngược chiều. Điểm đặc biệt của nghiên cứu là việc đưa vào biến output gap để đại diện cho tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế. Về mặt lý thuyết, trong giai đoạn nền kinh tế mở rộng (output gap dương), vàng có thể tăng giá do áp lực lạm phát, đóng vai trò phòng ngừa. Ngược lại, trong giai đoạn suy thoái (output gap âm), vàng lại trở thành nơi trú ẩn an toàn, cũng thúc đẩy giá vàng tăng lên. Về phương pháp nghiên cứu, luận văn sử dụng dữ liệu hàng tháng từ tháng 01/2006 đến tháng 12/2016. Biến output gap được ước lượng thông qua mô hình xu hướng bằng phương pháp cửa sổ tính toán cuộn (rolling estimation window) để khắc phục nhược điểm của bộ lọc Hodrick-Prescott. Sau đó, mô hình ngưỡng bất đối xứng (dựa trên Enders và Granger, 1998) được áp dụng để đánh giá tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô và tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế lên biến động giá vàng trong nước.

Kết quả nghiên cứu định lượng đã đưa ra những phát hiện quan trọng. Thứ nhất và rõ ràng nhất, giá vàng thế giới là yếu tố có tác động mạnh mẽ nhất, cùng chiều và có ý nghĩa thống kê cao (mức 1%) đến biến động giá vàng tại Việt Nam. Cụ thể, mỗi 1% thay đổi của giá vàng thế giới kéo theo khoảng 0.6% thay đổi cùng chiều của giá vàng trong nước. Điều này khẳng định sự phụ thuộc lớn của thị trường vàng Việt Nam vào thị trường toàn cầu, chủ yếu do nguồn cung vàng trong nước chủ yếu đến từ nhập khẩu. Thứ hai, chỉ số giá tiêu dùng (lạm phát) lại cho thấy tác động nghịch chiều yếu (mức 10%) lên giá vàng, trái với kỳ vọng ban đầu về vai trò phòng ngừa lạm phát của vàng. Luận văn giải thích rằng tác động áp đảo của giá vàng thế giới có thể đã lấn át hoặc làm đảo ngược mối quan hệ này, khi giá vàng thế giới giảm mạnh có thể kéo giá vàng trong nước đi xuống ngay cả trong bối cảnh lạm phát tăng. Cuối cùng, một trong những phát hiện đáng chú ý nhất là tính chu kỳ của tăng trưởng kinh tế, thể hiện qua output gap, không có tác động ý nghĩa thống kê lên biến động giá vàng tại Việt Nam, ngay cả khi kiểm định bằng mô hình ngưỡng bất đối xứng. Kết quả này được lý giải bởi đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam – một quốc gia đang phát triển với tốc độ tăng trưởng GDP dương liên tục, chưa hình thành một chu kỳ kinh tế hoàn chỉnh như các nền kinh tế phát triển. Hơn nữa, việc kiểm soát chặt chẽ thị trường vàng của NHNN nhằm ngăn chặn “vàng hóa” cũng có thể đã làm giảm thiểu sự nhạy cảm của giá vàng trong nước đối với các biến động kinh tế vĩ mô nội địa, khiến nó chủ yếu phản ứng với các cú sốc từ thị trường vàng quốc tế. Các yếu tố còn lại như tỷ giá USD/VND, chỉ số VNIndex và giá dầu thế giới cũng không có tác động ý nghĩa thống kê trong mô hình này.

Luận văn đã đóng góp vào hệ thống nghiên cứu về thị trường vàng Việt Nam bằng việc xác nhận lại vai trò chi phối của giá vàng thế giới và khám phá tác động của tính chu kỳ tăng trưởng kinh tế, dù kết quả là không có ý nghĩa thống kê trong bối cảnh hiện tại. Đây là một hướng nghiên cứu mới mẻ, mở ra tiềm năng cho các nghiên cứu tiếp theo khi nền kinh tế Việt Nam phát triển và chu kỳ kinh tế trở nên rõ nét hơn. Phương pháp ước lượng output gap bằng cửa sổ tính toán cuộn cũng là một đóng góp về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn còn một số hạn chế như dữ liệu mẫu ngắn, chỉ sử dụng số liệu cuối tháng bỏ qua biến động nội tháng, chỉ xem xét một số yếu tố kinh tế vĩ mô và chưa tính đến tính mùa vụ của tăng trưởng kinh tế. Ngoài ra, việc bỏ qua các yếu tố định tính đặc thù của thị trường vàng Việt Nam như hành vi tích trữ, trao đổi làm quà tặng hay tác động của các sự kiện văn hóa, xã hội lên cung cầu vàng cũng là một thiếu sót. Từ đó, luận văn đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng giai đoạn nghiên cứu, sử dụng dữ liệu tần suất cao hơn, bổ sung các yếu tố kinh tế vĩ mô khác, xem xét tính mùa vụ và đặc biệt là tích hợp các yếu tố định tính, hành vi của người dân và nhà đầu tư để có cái nhìn toàn diện hơn về biến động giá vàng tại Việt Nam.