Đánh Giá Tác Động Của Đào Tạo Nghề Đến Thu Nhập Của Hộ Gia Đình Ở Nông Thôn Trên Địa Bàn Tỉnh Kiên Giang

1. Thông tin Luận văn thạc sĩ

• Tên Luận văn: Đánh giá tác động của đào tạo nghề đến thu nhập của hộ gia đình ở nông thôn trên địa bàn tỉnh Kiên Giang
• Tác giả: Lữ Hoàng Khởi
• Số trang: 76
• Năm: 2017
• Nơi xuất bản: TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành học: Quản lý kinh tế
• Từ khoá: Đào tạo nghề, Thu nhập hộ gia đình, Nông thôn, Kiên Giang, Tác động

2. Nội dung chính

Kiên Giang, một tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long, với phần lớn dân số sinh sống tại khu vực nông thôn và nguồn lao động dồi dào, đang đối mặt với những thách thức đáng kể từ biến đổi khí hậu, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn và biến động thị trường, làm ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp truyền thống. Trong bối cảnh đó, đào tạo nghề cho lao động nông thôn (LĐNT) được xác định là một giải pháp then chốt nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cải thiện sinh kế và góp phần xây dựng nông thôn mới. Chính phủ đã triển khai Đề án 1956 về đào tạo nghề cho LĐNT, và tỉnh Kiên Giang cũng đã tích cực hưởng ứng với nhiều hoạt động đào tạo được tổ chức trong giai đoạn 2011-2015, thu hút hàng trăm nghìn người tham gia. Mặc dù các báo cáo về kết quả đào tạo nghề thường nhấn mạnh số lượng lớp học, học viên và tỷ lệ có việc làm, nhưng vẫn còn thiếu những đánh giá định lượng cụ thể về mức độ tác động của đào tạo nghề đến thu nhập thực tế của hộ gia đình nông thôn. Chính vì vậy, luận văn này ra đời với mục tiêu nghiên cứu định lượng hóa tác động của việc đào tạo nghề đến sự thay đổi thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình ở nông thôn trên địa bàn tỉnh Kiên Giang, đồng thời xác định các yếu tố khác có ảnh hưởng, từ đó cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để các cấp ủy, chính quyền địa phương đề xuất những giải pháp chính sách phù hợp và hiệu quả hơn.

Để thực hiện mục tiêu trên, luận văn đã xây dựng cơ sở lý thuyết vững chắc, dựa trên các quan điểm về vốn con người của Mincer và Becker, khẳng định giáo dục và đào tạo là khoản đầu tư mang lại lợi ích lớn, giúp tăng năng suất lao động và thu nhập. Lý thuyết về quyết định học nghề của người lao động (Borjas, Nguyễn Bác Ngọc) cũng được xem xét, cho rằng người lao động sẽ đưa ra quyết định đầu tư vào giáo dục dựa trên việc tối đa hóa lợi ích, so sánh chi phí hiện tại với dòng thu nhập cao hơn trong tương lai. Các yếu tố “đẩy” và “kéo” của Reardon cũng được áp dụng để phân tích động lực thay đổi nghề nghiệp của người nông dân. Trên nền tảng lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm liên quan, tác giả đã phát triển một mô hình hồi quy đa biến theo phương pháp bình phương bé nhất (OLS) để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình nông thôn. Mô hình ban đầu giả định 11 biến độc lập có khả năng tác động đến thu nhập, bao gồm các đặc điểm của chủ hộ (giới tính, tuổi, học vấn, nghề nghiệp), đặc điểm hộ gia đình (quy mô hộ, tỉ lệ phụ thuộc, khu vực sinh sống), các yếu tố liên quan đến đào tạo nghề (tham gia học nghề, lĩnh vực nghề học), và các chính sách hỗ trợ (tiếp cận tín dụng chính thức, hỗ trợ việc làm). Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ khảo sát 200 hộ gia đình tại 4 huyện đại diện của Kiên Giang (An Biên, Kiên Hải, Gò Quao, Giồng Riềng) trong giai đoạn 2013-2015, sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện, với 100 hộ có người học nghề và 100 hộ không có người học nghề.

Kết quả phân tích định lượng sau khi kiểm định và khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi đã cho thấy một bức tranh rõ ràng về các yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi thu nhập của hộ gia đình nông thôn. Trong số 11 biến độc lập ban đầu, có 7 biến được xác định là có tác động thống kê có ý nghĩa đến thu nhập bình quân đầu người. Đặc biệt, ba yếu tố là học nghề, tiếp cận tín dụng chính thức và hỗ trợ việc làm thể hiện tác động mạnh mẽ và tích cực nhất. Cụ thể, việc có người tham gia học nghề giúp tăng thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình thêm 62,727 nghìn đồng/tháng. Khả năng tiếp cận các nguồn vốn tín dụng chính thức mang lại sự gia tăng thu nhập đáng kể, 153,491 nghìn đồng/tháng, tạo điều kiện cho hộ gia đình đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh. Quan trọng hơn, việc được hỗ trợ tìm kiếm việc làm sau đào tạo có tác động lớn nhất, làm tăng thu nhập bình quân đầu người lên tới 220,292 nghìn đồng/tháng, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết nối đào tạo với thị trường lao động. Ngoài ra, tuổi của chủ hộ cũng có tác động tích cực, cho thấy kinh nghiệm sống và sản xuất góp phần cải thiện thu nhập. Ngược lại, nghề nghiệp chính thuộc lĩnh vực nông nghiệp của chủ hộ và tỉ lệ phụ thuộc cao trong gia đình lại có xu hướng làm giảm thu nhập. Yếu tố khu vực sinh sống cũng cho thấy sự khác biệt về thay đổi thu nhập giữa các huyện, phản ánh ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên và kinh tế – xã hội đặc thù. Trong khi đó, các biến như giới tính chủ hộ, học vấn chủ hộ, quy mô hộ và lĩnh vực nghề được học (nông nghiệp hay phi nông nghiệp) không cho thấy tác động rõ rệt trong mô hình nghiên cứu này.

Tóm lại, luận văn đã khẳng định một cách định lượng rằng đào tạo nghề cho lao động nông thôn đóng vai trò thiết yếu trong việc nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống cho các hộ gia đình ở Kiên Giang, đồng thời góp phần giải quyết các vấn đề xã hội như tạo việc làm, giảm nghèo và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực. Từ những phát hiện này, luận văn đưa ra một số hàm ý chính sách quan trọng. Thứ nhất, Nhà nước và chính quyền địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh các chương trình đào tạo nghề, đảm bảo tính công bằng xã hội trong tiếp cận cơ hội học nghề, và đặc biệt là phải gắn chặt việc đào tạo với quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội, nhu cầu thị trường lao động thực tế. Điều này đòi hỏi công tác điều tra, dự báo nhu cầu học nghề và sử dụng lao động phải được thực hiện hiệu quả hơn, cùng với việc nâng cao chất lượng giảng dạy, cơ sở vật chất và huy động đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm thực tiễn. Thứ hai, cần đơn giản hóa thủ tục và tăng cường hỗ trợ để hộ gia đình nông thôn dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn tín dụng chính thức, phục vụ cho việc học nghề, sản xuất và kinh doanh. Cuối cùng, chính sách hỗ trợ việc làm sau đào tạo cần được ưu tiên hàng đầu, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư tại địa phương để tạo ra nhiều cơ hội việc làm, phát triển hạ tầng giao thông nông thôn, và nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả, giúp người lao động nhanh chóng áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, đảm bảo thu nhập ổn định và bền vững. Mặc dù luận văn còn một số hạn chế về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, nhưng những kết quả này là nền tảng vững chắc cho các nghiên cứu sâu hơn trong tương lai, có thể mở rộng quy mô mẫu và áp dụng các phương pháp phân tích tiên tiến hơn để đánh giá toàn diện tác động của đào tạo nghề.