Parental Investment And The Joint Evolution Of Children’s Cognitive And Non-Cognitive Skills: Evidences In Vietnam

1. Thông tin Luận văn thạc sĩ

• Tên Luận văn: Parental Investment and the Joint Evolution of Children’s Cognitive and Non-Cognitive Skills: Evidences in Vietnam (Đầu tư của cha mẹ và sự phát triển đồng thời của các kỹ năng nhận thức và phi nhận thức của trẻ em: Bằng chứng tại Việt Nam)
• Tác giả: Tran Khanh Hoa
• Số trang: 101
• Năm: Tháng 12 năm 2017
• Nơi xuất bản: Ho Chi Minh City, Việt Nam (thuộc chương trình hợp tác giữa University of Economics Ho Chi Minh City và Institute of Social Studies, The Hague, Vietnam – The Netherlands Programme for M.A in Development Economics)
• Chuyên ngành học: Master of Arts in Development Economics (Thạc sĩ Kinh tế Phát triển)
• Từ khoá: parental investment, cognitive skill, non-cognitive skills, critical and sensitive periods, children (đầu tư của cha mẹ, kỹ năng nhận thức, kỹ năng phi nhận thức, giai đoạn quan trọng và nhạy cảm, trẻ em)

2. Nội dung chính

Bài viết này đi sâu vào nghiên cứu tầm quan trọng của các kỹ năng nhận thức và phi nhận thức đối với kết quả cuộc sống trong tương lai của trẻ em, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam. Mở đầu, luận văn khẳng định rằng bộ kỹ năng tổng hợp này là yếu tố dự đoán đáng kể cho thành công trong giáo dục, sức khỏe, thị trường lao động và sự tham gia xã hội, như đã được chứng minh bởi các nghiên cứu trước đây ở các nước phát triển (ví dụ: Heckman et al., 2006). Tuy nhiên, có rất ít bằng chứng về chủ đề này ở các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam. Tại Việt Nam, lực lượng lao động có kỹ năng là yếu tố then chốt cho hiện đại hóa kinh tế, đặc biệt khi tỷ lệ việc làm yêu cầu kỹ năng phân tích và giao tiếp cá nhân đã tăng lên đáng kể. Luận văn chỉ ra hai mối lo ngại chính: giáo dục Việt Nam quá chú trọng vào kỹ năng nhận thức cơ bản mà bỏ qua kỹ năng phi nhận thức (kỹ năng mềm), và các bậc cha mẹ, đặc biệt là trong hoàn cảnh khó khăn, thường bỏ qua tầm quan trọng của sự phát triển sớm của con cái. Từ đó, nghiên cứu đặt ra ba mục tiêu chính: điều tra tác động của đầu tư của cha mẹ đến sự phát triển kỹ năng nhận thức và phi nhận thức qua nhiều giai đoạn thơ ấu; tìm bằng chứng về cơ chế tự tích lũy (self-productivity) và tích lũy chéo (cross-productivity) giữa các kỹ năng; và xác định các giai đoạn quan trọng (critical periods) và nhạy cảm (sensitive periods) cho việc đầu tư phát triển kỹ năng. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu dọc từ dự án Young Lives tại Việt Nam, theo dõi 2.000 trẻ em từ 5 tỉnh trong suốt 4 vòng khảo sát (từ 1 tuổi đến 12 tuổi), cung cấp một bức tranh toàn diện về quá trình hình thành kỹ năng trong một nền kinh tế đang chuyển đổi.

Để đạt được các mục tiêu nghiên cứu, luận văn áp dụng khung lý thuyết hình thành kỹ năng của Cunha và Heckman (2007, 2008), trong đó mức độ kỹ năng hiện tại của trẻ được giải thích bởi mức độ kỹ năng trong quá khứ, đầu tư của cha mẹ và các yếu tố đồng thời khác như đặc điểm người chăm sóc, hộ gia đình và cộng đồng. Kỹ năng nhận thức và phi nhận thức được xem là các biến tiềm ẩn, được ước lượng bằng phân tích yếu tố xác nhận (Confirmatory Factor Analysis – CFA) dựa trên nhiều chỉ số quan sát khác nhau (ví dụ: các bài kiểm tra ngôn ngữ, toán học cho kỹ năng nhận thức; các câu hỏi về lòng tự trọng, tự hiệu quả cho kỹ năng phi nhận thức). Để giải quyết vấn đề nội sinh tiềm ẩn giữa đầu tư của cha mẹ và mức độ kỹ năng của trẻ, nghiên cứu sử dụng chiến lược biến công cụ (Instrumental Variables – IV), với các biến công cụ là các cú sốc cụ thể của hộ gia đình và thứ tự sinh của trẻ. Các khái niệm về giai đoạn quan trọng và nhạy cảm cũng được định nghĩa và kiểm định dựa trên khả năng sinh lời của các khoản đầu tư tại các thời điểm khác nhau trong cuộc đời trẻ. Giai đoạn quan trọng là khi đầu tư chỉ hiệu quả trong giai đoạn đó, còn giai đoạn nhạy cảm là khi đầu tư của cha mẹ mang lại hiệu quả cao hơn so với các giai đoạn khác. Lý thuyết về vốn con người của Becker và Gardner đã cung cấp nền tảng cho việc nhận diện cả kỹ năng nhận thức và phi nhận thức là các thành phần quan trọng của vốn con người, bị ảnh hưởng bởi yếu tố di truyền và môi trường, đặc biệt là đầu tư từ gia đình. Cơ chế tự tích lũy và tích lũy chéo là trọng tâm trong việc giải thích sự phát triển năng động của kỹ năng qua thời gian, với những bằng chứng cho thấy kỹ năng có thể củng cố lẫn nhau giữa các giai đoạn sống.

Phần kết quả nghiên cứu chỉ ra ba phát hiện quan trọng. Thứ nhất, đầu tư của cha mẹ đóng vai trò thiết yếu trong sự phát triển của cả kỹ năng nhận thức và phi nhận thức trong 12 năm đầu đời của trẻ. Cụ thể, các khoản chi tiêu của cha mẹ (ví dụ: quần áo, quà tặng) có tác động đáng kể đến kỹ năng nhận thức ở tuổi lên 5, trong khi chi tiêu cho giáo dục trở nên quan trọng và có ý nghĩa từ tuổi lên 8 trở đi. Hơn nữa, chất lượng mối quan hệ giữa người chăm sóc và trẻ (đại diện cho đầu tư thời gian) cũng ảnh hưởng tích cực đến kỹ năng phi nhận thức ở tuổi lên 8 và kỹ năng nhận thức ở tuổi 12. Điều đáng chú ý là lợi tức từ đầu tư của cha mẹ vào kỹ năng cao hơn ở trẻ em nông thôn so với trẻ em thành thị. Thứ hai, có bằng chứng mạnh mẽ về sự tồn tại của cơ chế tự tích lũy của kỹ năng nhận thức: mức kỹ năng nhận thức cao ở một giai đoạn sẽ dẫn đến mức kỹ năng cao hơn ở giai đoạn sau. Đồng thời, nghiên cứu cũng tìm thấy bằng chứng về cơ chế tích lũy chéo giữa kỹ năng nhận thức và phi nhận thức, trong đó kỹ năng nhận thức (ví dụ ở tuổi 5) có thể củng cố kỹ năng phi nhận thức (ví dụ ở tuổi 8) và ngược lại, kỹ năng phi nhận thức (ví dụ ở tuổi 8) có thể thúc đẩy kỹ năng nhận thức (ví dụ ở tuổi 12). Tuy nhiên, hiệu ứng tự tích lũy của kỹ năng phi nhận thức và hiệu ứng tích lũy chéo từ kỹ năng nhận thức sang phi nhận thức ở tuổi 12 là không rõ ràng hoặc không có ý nghĩa thống kê.

Cuối cùng, nghiên cứu xác định các giai đoạn quan trọng và nhạy cảm cho sự phát triển kỹ năng. Giai đoạn từ 1 tuổi đến 12 tuổi được xác định là giai đoạn quan trọng cho sự phát triển của kỹ năng nhận thức, cho thấy đầu tư vẫn có hiệu quả đáng kể trong suốt thời kỳ này. Quan trọng hơn, tuổi 5 và tuổi 8 được tìm thấy là những giai đoạn nhạy cảm đối với kỹ năng nhận thức so với tuổi 12, nghĩa là đầu tư của cha mẹ trong những năm đầu đời này mang lại lợi tức cao hơn cho sự phát triển kỹ năng nhận thức. Đối với kỹ năng phi nhận thức, nghiên cứu chưa tìm thấy bằng chứng rõ ràng về các giai đoạn nhạy cảm do hạn chế về dữ liệu. Những phát hiện này có ý nghĩa chính sách sâu sắc. Do kỹ năng nhận thức và phi nhận thức có thể củng cố lẫn nhau, các chính sách giáo dục cần hướng tới cải reform phương pháp giảng dạy và chương trình học để thúc đẩy không chỉ kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện mà còn cả khả năng giao tiếp, làm việc nhóm, sự tự tin và quyết tâm. Hơn nữa, vì các giai đoạn đầu đời của trẻ là nhạy cảm và mang lại lợi tức cao hơn cho đầu tư, các chương trình can thiệp và hỗ trợ dành cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn nên được triển khai càng sớm càng tốt, thay vì các chương trình khắc phục ở giai đoạn vị thành niên hoặc trưởng thành. Mặc dù vậy, nghiên cứu còn một số hạn chế như dữ liệu chỉ giới hạn đến tuổi 12, không cho phép đo lường thành công ở tuổi trưởng thành, hoặc cần cải thiện biến công cụ cho một số mô hình. Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng để điều tra tác động của các kỹ năng này đến kết quả cuộc sống sau này, cũng như đưa thêm các yếu tố ảnh hưởng từ trường học và nhóm bạn bè.