Phân Tích Hành Vi Vi Phạm Hành Chính Trong Lĩnh Vực Thương Mại Của Hộ Kinh Doanh Trên Địa Bàn Tỉnh Kiên Giang

1. Thông tin Luận văn thạc sĩ

• Tên Luận văn: Phân tích hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại của hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh Kiên Giang
• Tác giả: Lê Khánh Hưng
• Số trang: 89
• Năm: 2017
• Nơi xuất bản: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành học: Quản lý kinh tế
• Từ khoá: vi phạm hành chính, hộ kinh doanh, hoạt động thương mại, Kiên Giang, nhân tố ảnh hưởng, chính sách quản lý.

2. Nội dung chính

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, hộ kinh doanh cá thể đóng vai trò quan trọng, góp phần đáng kể vào Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của loại hình kinh tế này, các hành vi vi phạm hành chính (VPHC) trong lĩnh vực thương mại cũng trở thành một vấn đề đáng lo ngại, gây ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh lành mạnh và niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật. Luận văn “Phân tích hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại của hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh Kiên Giang” của Lê Khánh Hưng được thực hiện nhằm mục tiêu khảo sát, nghiên cứu và phân tích sâu sắc thực trạng VPHC của các hộ kinh doanh tại địa phương này. Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tình hình vi phạm, xác định các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng VPHC, số lượng hành vi vi phạm và mức tiền phạt phải nộp. Từ đó, đề tài đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm hạn chế các hành vi VPHC, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và định hướng cho các hộ kinh doanh chấp hành đúng các quy định pháp luật. Dữ liệu chính được thu thập từ 467 hồ sơ hộ kinh doanh có hành vi VPHC được ghi nhận bởi Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Kiên Giang trong năm 2016, sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên và phân tích bằng các mô hình hồi quy Binary Logistic và OLS.

Kết quả phân tích từ mô hình hồi quy Binary Logistic đã chỉ ra tám nhân tố có ý nghĩa thống kê ảnh hưởng đến khả năng một hộ kinh doanh vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại. Các yếu tố thuộc về đặc điểm chủ hộ bao gồm: giới tính, dân tộc và trình độ học vấn. Cụ thể, chủ hộ là nam giới có khả năng VPHC cao hơn nữ giới; chủ hộ dân tộc Kinh cũng có khả năng vi phạm cao hơn các dân tộc khác; trong khi đó, trình độ học vấn càng cao thì khả năng vi phạm càng giảm. Bên cạnh đó, các đặc điểm của hộ kinh doanh cũng có tác động đáng kể: hộ không có đăng ký kinh doanh có khả năng vi phạm cao hơn; các hộ kinh doanh hàng nhập khẩu dễ vi phạm hơn hộ kinh doanh hàng nội địa; địa điểm kinh doanh ở khu vực thành thị có tỷ lệ VPHC cao hơn nông thôn. Thêm vào đó, số lượng lao động trong hộ càng cao thì khả năng VPHC càng thấp, trong khi đó, tiền thuế phải nộp càng cao thì khả năng vi phạm lại càng tăng – một phát hiện cần được xem xét kỹ lưỡng về mối quan hệ giữa nghĩa vụ thuế và hành vi tuân thủ. Hai yếu tố còn lại là tuổi của chủ hộ và vốn kinh doanh không cho thấy ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng VPHC.

Tiếp theo, luận văn cũng sử dụng mô hình hồi quy OLS để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến số lượng hành vi VPHC và lượng tiền nộp phạt. Đối với số hành vi VPHC, bảy biến độc lập được xác định là có ảnh hưởng: giới tính chủ hộ, dân tộc chủ hộ, học vấn chủ hộ, đăng ký kinh doanh, xuất xứ hàng hóa, địa điểm kinh doanh và tiền thuế phải nộp. Tương tự như khả năng VPHC, chủ hộ là nam và dân tộc Kinh có số lần vi phạm cao hơn, trong khi học vấn cao giúp giảm số lần vi phạm. Hộ kinh doanh hàng nhập khẩu, có địa điểm ở thành thị và phải nộp thuế cao hơn thường có số lần vi phạm nhiều hơn. Tuy nhiên, việc đăng ký kinh doanh và số lượng lao động không cho thấy ảnh hưởng rõ rệt đến số lần vi phạm. Về lượng tiền nộp phạt, năm yếu tố có tác động gồm: giới tính, học vấn, đăng ký kinh doanh, xuất xứ hàng hóa và số lượng lao động. Chủ hộ là nam, trình độ học vấn thấp, kinh doanh hàng nhập khẩu và có số lượng lao động nhiều thường phải nộp phạt cao hơn. Điều đáng chú ý là hộ đã đăng ký kinh doanh lại có xu hướng nộp phạt cao hơn, có thể cho thấy sự nghiêm minh hơn trong việc xử lý các trường hợp này.

Từ những kết quả nghiên cứu chi tiết trên, luận văn đề xuất nhiều hàm ý chính sách quan trọng nhằm giảm thiểu hành vi VPHC. Về phía Nhà nước, cần rà soát và bãi bỏ các văn bản pháp luật không còn phù hợp, chồng chéo, đồng thời tinh gọn bộ máy quản lý và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt trong đăng ký kinh doanh. Các chính sách ưu đãi về thuế, đầu tư đất đai cũng cần được xem xét để hỗ trợ hộ kinh doanh. Đối với chính quyền địa phương, việc triển khai đồng bộ các quy định pháp luật, phân cấp quản lý mạnh mẽ hơn, và tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật có trọng tâm cho các đối tượng có nguy cơ cao là rất cần thiết. Nguồn thu từ tiền phạt VPHC cũng cần được tái đầu tư vào phát triển kinh tế địa phương và giảm nghèo bền vững. Cuối cùng, bản thân các hộ kinh doanh cần chủ động tận dụng các chính sách hỗ trợ, không lợi dụng để vi phạm, mở rộng liên kết thành các hợp tác xã, hiệp hội để nâng cao năng lực cạnh tranh và hợp tác chặt chẽ với cơ quan chức năng trong việc tuân thủ pháp luật, góp phần xây dựng môi trường thương mại lành mạnh và bền vững.