Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Trong Hoạt Động Huy Động Vốn Tiền Gửi Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Bắc Á

1. Thông tin Luận văn thạc sĩ

• Tên Luận văn: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bắc Á
• Tác giả: Vũ Minh Châu
• Số trang: 104
• Năm: 2017
• Nơi xuất bản: Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành học: Tài chính – Ngân hàng
• Từ khoá: Năng lực cạnh tranh, huy động vốn tiền gửi, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bắc Á, Bac A Bank, giải pháp, ngân hàng thương mại, tài chính ngân hàng.

2. Nội dung chính

Hoạt động huy động vốn tiền gửi đóng vai trò cực kỳ quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nguồn vốn kinh doanh, quyết định khả năng mở rộng thị phần và phản ánh uy tín của ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập kinh tế và cạnh tranh ngày càng khốc liệt, việc duy trì và gia tăng nguồn vốn huy động trở thành thách thức lớn đối với các ngân hàng, bao gồm cả Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bắc Á (Bac A Bank) – một ngân hàng có lịch sử phát triển hơn 20 năm và hoạt động hiệu quả. Nhận thấy sự cấp thiết này, luận văn “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bắc Á” được thực hiện với mục tiêu tổng quát là nghiên cứu thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực này. Nghiên cứu được xây dựng dựa trên cơ sở lý thuyết vững chắc về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh, sử dụng các mô hình đánh giá như năm áp lực cạnh tranh và chuỗi giá trị của Michael Porter, cùng với việc kế thừa và điều chỉnh từ các nghiên cứu trước đây của Larmaque (2005) và Subbulakshmi (2012) để phù hợp với bối cảnh Bac A Bank. Về phương pháp, luận văn kết hợp nghiên cứu định tính thông qua phỏng vấn chuyên gia để xác định và hiệu chỉnh các yếu tố tác động, và nghiên cứu định lượng bằng cách khảo sát 298 khách hàng cá nhân tại các chi nhánh của Bac A Bank từ tháng 5/2017 đến tháng 7/2017. Dữ liệu thứ cấp cũng được thu thập từ báo cáo tài chính của Bac A Bank và các ngân hàng đối thủ trong giai đoạn 2012-2016 để phân tích thực trạng.

Luận văn đã làm rõ khái niệm về huy động vốn tiền gửi, các nguyên tắc cơ bản (hoàn trả, trả lãi, bảo mật) và vai trò quan trọng của nó đối với ngân hàng, khách hàng và nền kinh tế. Năng lực cạnh tranh trong huy động vốn được định nghĩa là khả năng ngân hàng thỏa mãn khách hàng tốt hơn đối thủ, duy trì và phát triển lợi thế để mở rộng thị phần và ổn định nguồn vốn. Phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh của Bac A Bank từ 2012 đến 2016 cho thấy tổng tài sản, vốn chủ sở hữu và tổng huy động tiền gửi đều tăng trưởng ổn định, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng tiền gửi có xu hướng chậm lại trong giai đoạn cuối, đặc biệt do ảnh hưởng của lãi suất thị trường. Cơ cấu tiền gửi chủ yếu đến từ dân cư (92-97%) và tập trung vào tiền gửi có kỳ hạn (98-99%) bằng VND, cho thấy tính ổn định cao của nguồn vốn nhưng cũng tiềm ẩn chi phí vốn cao và sự phụ thuộc vào biến động lãi suất. Luận văn cũng đánh giá năng lực cạnh tranh của Bac A Bank so với các ngân hàng đối thủ (SGB, OCB, VIB) dựa trên các yếu tố: năng lực tài chính (vốn điều lệ tăng nhanh, ROE/ROA cải thiện ấn tượng từ năm 2013), sản phẩm (lãi suất cạnh tranh, đa dạng hóa sản phẩm như “Tiết kiệm người cao tuổi”, “Tiết kiệm online” nhưng thiếu đột phá), thương hiệu (đầu tư nhận diện, định vị là ngân hàng tư vấn đầu tư nông nghiệp công nghệ cao, đạt nhiều giải thưởng), mạng lưới hoạt động (phát triển nhưng còn mỏng ở TP.HCM), năng lực quản trị (quản trị rủi ro thanh khoản, lãi suất hiệu quả), công nghệ thông tin (hoàn thiện core banking, phát triển e-banking nhưng vẫn còn hạn chế so với ngân hàng nước ngoài), và nguồn nhân lực (trẻ, năng động, được đào tạo nhưng cần chuyên môn sâu hơn).

Kết quả nghiên cứu định lượng được trình bày ở Chương 4 thông qua phân tích Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và hồi quy đa biến. Sau khi loại bỏ biến “Năng lực công nghệ” do không đạt độ tin cậy, mô hình nghiên cứu cuối cùng bao gồm 6 nhân tố độc lập. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho thấy các thang đo còn lại đều đạt yêu cầu về độ tin cậy. Phân tích EFA xác định rõ 6 nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Bac A Bank là: Năng lực tài chính (TC), Sản phẩm huy động vốn tiền gửi (SP), Thương hiệu (TH), Mạng lưới hoạt động (ML), Năng lực quản trị (QT), và Nguồn nhân lực (NL). Phân tích hồi quy đa biến cho thấy tất cả 6 nhân tố này đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi của Bac A Bank. Mức độ tác động được xếp hạng theo thứ tự giảm dần dựa trên hệ số Beta chuẩn hóa: Sản phẩm huy động vốn tiền gửi (β = 0,343), Nguồn nhân lực (β = 0,239), Năng lực tài chính (β = 0,226), Năng lực quản trị (β = 0,143), Thương hiệu (β = 0,151), và Mạng lưới hoạt động (β = 0,065). Điều này khẳng định vai trò then chốt của các yếu tố liên quan đến sản phẩm và con người trong việc thu hút và duy trì nguồn vốn huy động.

Từ kết quả nghiên cứu, luận văn đã đề xuất một loạt giải pháp chi tiết nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động huy động vốn tiền gửi tại Bac A Bank. Đối với Sản phẩm huy động vốn tiền gửi, cần phát triển chính sách lãi suất linh hoạt, ưu đãi cho khách hàng mới và ưu tiên, rà soát biểu phí dịch vụ, phát triển sản phẩm cho phân khúc thu nhập cao, tích hợp thêm tiện ích thẻ và ATM, và cải tiến quy trình nộp/rút tiền mặt. Về Nguồn nhân lực, cần có chính sách tuyển dụng chiến lược (hợp tác đại học, tuyển dụng nội bộ), đào tạo chuyên sâu cho nhân viên mới và đội ngũ kinh doanh, nâng cao kiến thức pháp luật và đạo đức nghề nghiệp, đồng thời áp dụng chính sách đãi ngộ dựa trên hiệu quả công việc và hỗ trợ đời sống nhân viên. Để tăng cường Năng lực tài chính, Bac A Bank cần tối ưu hóa lợi nhuận giữ lại, xem xét phát hành thêm cổ phần cho nhà đầu tư mới (kể cả nước ngoài), chuyển dịch cơ cấu thu nhập sang hoạt động phi tín dụng, và nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng theo chuẩn mực quốc tế. Nâng cao Thương hiệu đòi hỏi duy trì kết quả kinh doanh tốt, biến CBNV thành đại sứ thương hiệu, đẩy mạnh truyền thông đa kênh (TV, báo chí, mạng xã hội) và tham gia các hoạt động cộng đồng. Phát triển Mạng lưới hoạt động tập trung vào mở rộng ở các khu vực tiềm năng (nông thôn, TP.HCM), tối ưu hóa vị trí các điểm giao dịch hiện có, và chuẩn hóa nhận diện thương hiệu. Cuối cùng, luận văn còn đưa ra các giải pháp hỗ trợ từ Chính phủ (duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, hoàn thiện môi trường pháp lý, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt) và Ngân hàng Nhà nước (xem xét tăng vốn, đào tạo chuẩn mực quốc tế, tăng cường thanh tra giám sát, điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả) để tạo môi trường thuận lợi cho Bac A Bank và toàn hệ thống ngân hàng phát triển bền vững. Luận văn cũng thừa nhận những hạn chế về thời gian nghiên cứu, cỡ mẫu và tính đại diện, gợi mở hướng nghiên cứu tiếp theo về các yếu tố bổ sung như chất lượng dịch vụ khách hàng và hoạt động marketing.